Τραμπ: Το παρασκήνιο της απόφασής του να παρατείνει την εκεχειρία στο Ιράν

Ο Ντόναλντ Τραμπ συγκεντρώθηκε με την ομάδα εθνικής ασφάλειάς του το απόγευμα της Τρίτης (21/04) στον Λευκό Οίκο, αντιμετωπίζοντας την κρίσιμη απόφαση για το τι θα κάνει με το Ιράν.

Η προθεσμία που είχε θέσει για την κατάπαυση του πυρός πλησίαζε στο τέλος της, και το Air Force Two βρισκόταν στον διάδρομο προσγείωσης της Joint Base Andrews, εν αναμονή της προγραμματισμένης αναχώρησης του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς για το Πακιστάν, με σκοπό τον επόμενο γύρο συνομιλιών. Ωστόσο, η κυβέρνηση βρισκόταν μπροστά σε ένα δίλημμα: σχεδόν απόλυτη σιωπή από την πλευρά των Ιρανών.

Τις προηγούμενες ημέρες, οι ΗΠΑ είχαν στείλει στο Ιράν μια λίστα με γενικά σημεία συμφωνίας στα οποία ήθελαν οι Ιρανοί να συμφωνήσουν πριν από τον επόμενο γύρο συνομιλιών. Ωστόσο, είχαν περάσει μέρες χωρίς οι ΗΠΑ να λάβουν απάντηση, γεγονός που δημιούργησε υποψίες σχετικά με το πόσα θα μπορούσαν να επιτύχουν ο Βανς και οι άλλοι με τη μετάβασή τους στο Πακιστάν για τις προγραμματισμένες διαπροσωπικές συνομιλίες, σύμφωνα με τρεις αξιωματούχους που είναι εξοικειωμένοι με το θέμα.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης του Τραμπ με τον Βανς, τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου Στρατού Νταν Κέιν και τον διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στο Λευκό Οίκο την Τρίτη, η κυβέρνηση δεν είχε ακόμα λάβει καμία απάντηση από τους Ιρανούς. Αξιωματούχοι είχαν παροτρύνει τον κορυφαίο μεσολαβητή από το Πακιστάν, στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, να εξασφαλίσει τουλάχιστον κάποια απάντηση πριν ο Βανς επιβιβαστεί στο Air Force Two.

Ωστόσο, ώρες αργότερα, δεν υπήρχε καμία απάντηση.

Στον Λευκό Οίκο, οι κορυφαίοι σύμβουλοι του Τραμπ πιστεύουν ότι ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους δεν έλαβαν απάντηση ήταν οι διχασμοί εντός της τρέχουσας ιρανικής ηγεσίας, μια εκτίμηση που βασίζεται εν μέρει σε αναφορές από τους πακιστανικούς μεσάζοντες, σύμφωνα με τους τρεις αξιωματούχους. Η αίσθηση της κυβέρνησης είναι ότι οι Ιρανοί δεν έχουν συναίνεση ως προς τη θέση τους ή το πόση εξουσία θα δώσουν στους διαπραγματευτές σχετικά με τον εμπλουτισμό ουρανίου και τα τρέχοντα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας — ένα σημαντικό σημείο διαφωνίας στις ειρηνευτικές συνομιλίες.

Μέρος αυτού του παράγοντα που περιπλέκει την κατάσταση, πιστεύουν οι ΗΠΑ, είναι το αν ο νέος Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δίνει σαφείς οδηγίες στους υφισταμένους του — ή αν αυτοί απλώς πρέπει να μαντέψουν τι θέλει χωρίς συγκεκριμένες οδηγίες.

Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι οι προσπάθειές του να παραμείνει κρυμμένος έχουν διαταράξει τις εσωτερικές συζητήσεις της ιρανικής κυβέρνησης. Παρά αυτά τα σημαντικά εμπόδια, ένας αξιωματούχος δήλωσε ότι εξακολουθεί να υπάρχει πιθανότητα να συναντηθούν σύντομα οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν. Ωστόσο, το αν και πότε θα συμβεί αυτό είναι κάθε άλλο παρά βέβαιο.

«Η παράταση της εκεχειρίας δεν σημαίνει τίποτα»

Αντί να ξαναρχίσει τις στρατιωτικές επιθέσεις, ο Αμερικανός πρόεδρος επέλεξε να παρατείνει την εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν λίγο πριν τη λήξη της. Αυτή τη φορά, δεν όρισε συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Ο Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε τους αξιωματούχους της ιρανικής κυβέρνησης «σοβαρά διχασμένους» σε μια απογευματινή ανάρτησή του στο Truth Social με την οποία παρέτεινε την εκεχειρία, εξακολουθεί να επιδιώκει μια διπλωματική λύση στον πόλεμο, φοβούμενος την αναζωπύρωση μιας αντιδημοφιλούς σύγκρουσης που, όπως ισχυρίζεται, οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει.

Ωστόσο, η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων, προς το παρόν, υπογραμμίζει τις δυσκολίες που συνεχίζει να αντιμετωπίζει ο Τραμπ καθώς επιδιώκει μια συμφωνία που να ικανοποιεί τις πολυάριθμες απαιτήσεις του.

Το Ιράν έχει επιμείνει δημοσίως ότι ο Τραμπ πρέπει να άρει τον αποκλεισμό του στα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικούς λιμένες στα Στενά του Ορμούζ, προτού η Τεχεράνη συμμετάσχει σε νέο γύρο συνομιλιών. Ο Τραμπ έχει αντισταθεί στο αίτημα αυτό. «Δεν πρόκειται να ανοίξουμε τα Στενά μέχρι να έχουμε μια τελική συμφωνία», δήλωσε στο CNBC το πρωί της Τρίτης.

Σε μια απογευματινή συνάντηση, ο Τραμπ και η υπόλοιπη ομάδα αποφάσισαν να παρατείνουν την εκεχειρία που, σύμφωνα με τους πακιστανικούς μεσολαβητές, θα έληγε σε λίγες ώρες, αν και ο Τραμπ είχε υποδείξει ότι πίστευε ότι θα διαρκούσε μέχρι το βράδυ της Τετάρτης στην Ουάσινγκτον.

Αυτό, θεωρητικά, θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν περισσότερο χρόνο να συνεννοηθεί γύρω από μια ενιαία θέση με την έγκριση του Χαμενεΐ, αν και αξιωματούχοι δήλωσαν ότι δεν υπήρχαν πολλές εγγυήσεις.

Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι θα μπορούσε να οργανωθεί γρήγορα μια επίσκεψη, εφόσον λάβουν ενδείξεις ότι το Ιράν είναι διατεθειμένο να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Τεχεράνη κινδυνεύουν να υποστούν οικονομικές απώλειες όσο το στενό παραμένει ουσιαστικά κλειστό, γεγονός που οδηγεί ορισμένους αξιωματούχους της περιοχής να ελπίζουν ότι και τα δύο μέρη έχουν κίνητρο να καταλήξουν σε λύση το συντομότερο δυνατόν.

Πακιστανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι προσπάθησαν απεγνωσμένα την Τρίτη να πείσουν το Ιράν να συμμετάσχει στις συνομιλίες, ενθάρρυναν ταυτόχρονα τον Τραμπ να παρατείνει την εκεχειρία. Καθώς πλησίαζε η λήξη της, ο Τραμπ αποφάσισε να «παρατείνει την εκεχειρία έως ότου υποβληθεί η πρότασή τους και ολοκληρωθούν οι συζητήσεις, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο».

Οι Ιρανοί αξιωματούχοι φάνηκαν αμετάπειστοι.

«Η παράταση της εκεχειρίας από τον Τραμπ δεν σημαίνει τίποτα», δήλωσε ο Μαχντί Μοχαμάντι, σύμβουλος του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Γκαλιμπάφ, ο οποίος ηγείται της ιρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας. «Η ηττημένη πλευρά δεν μπορεί να επιβάλλει όρους. Η συνέχιση της πολιορκίας δεν διαφέρει από βομβαρδισμό και πρέπει να αντιμετωπιστεί με στρατιωτική απάντηση».

Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η εκεχειρία θα παραμείνει σε ισχύ έκλεισε μια μέρα που σημαδεύτηκε από αβεβαιότητα, η οποία ξεκίνησε με τη δήλωση του Τραμπ ότι «αναμένει να βομβαρδίσει» ξανά το Ιράν στο εγγύς μέλλον.

Ωστόσο, χωρίς νέα προθεσμία, οι σύμβουλοι του Τραμπ έχουν προειδοποιήσει ιδιωτικά τον πρόεδρο ότι η χαλάρωση της πίεσης θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με πηγές που είναι ενήμερες για τις συζητήσεις.

Τα ζητήματα που παραμένουν άλυτα

Τουλάχιστον, οι διαπραγματευτές ήλπιζαν να καταλήξουν αυτή την εβδομάδα σε μια συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Αμερικανοί αξιωματούχοι ήλπιζαν ότι αυτό θα οδηγούσε στη συνέχεια, τις επόμενες εβδομάδες, σε πιο λεπτομερείς συνομιλίες σχετικά με τις λεπτομέρειες μιας συμφωνίας.

Αυτή η προσέγγιση, ωστόσο, είχε τους επικριτές της, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να παρατείνει τις συζητήσεις για να κερδίσει χρόνο, καθώς ανακαλύπτει ορισμένα από τα πυραυλικά του συστήματα που είχαν θαφτεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.

Ορισμένα κρίσιμα σημεία — συμπεριλαμβανομένης της μελλοντικής ικανότητας του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο, του τι θα απογίνει το απόθεμά του σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο και του ποιες κυρώσεις κατά της χώρας θα αρθεί — παραμένουν ανεπίλυτα, σύμφωνα με άτομα που είναι εξοικειωμένα με τις συνομιλίες.

Ο βαθμός ευελιξίας κάθε πλευράς όσον αφορά τους όρους της θα καθορίσει τελικά αν θα επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, ένα επιτακτικό ζήτημα είναι να μην συμφωνήσει σε μια συμφωνία που θα μπορούσε να παρομοιαστεί με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης της εποχής Ομπάμα, μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν από την οποία ο Τραμπ αποχώρησε το 2018 και την οποία συνεχώς χλευάζει ως αδύναμη.

Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος όσον αφορά την επίτευξη μιας ευνοϊκότερης συμφωνίας χάρη στις διαπραγματευτικές του ικανότητες, φτάνοντας μάλιστα να ισχυριστεί την Τρίτη ότι θα είχε «κερδίσει τον πόλεμο του Βιετνάμ πολύ γρήγορα» αν ήταν πρόεδρος εκείνη την εποχή.

«Πιστεύω ότι τελικά θα καταλήξουμε σε μια εξαιρετική συμφωνία», επέμεινε. «Νομίζω ότι δεν έχουν άλλη επιλογή. Έχουμε εξουδετερώσει το ναυτικό τους, έχουμε εξουδετερώσει την αεροπορία τους, έχουμε εξουδετερώσει τους ηγέτες τους, ειλικρινά, κάτι που περιπλέκει τα πράγματα κατά κάποιον τρόπο».

Λίγες ώρες αργότερα, καθώς τιμούσε αθλητές κολεγίων, ο Τραμπ ήταν ασυνήθιστα σιωπηλός σχετικά με τον πόλεμο κατά τη διάρκεια των δηλώσεών του, χαιρετώντας τους δημοσιογράφους που προσπάθησαν να του κάνουν ερωτήσεις σχετικά με τον πόλεμο πριν βγει από την αίθουσα.

Πηγή: CNN