Αλλάζει το μοντέλο επιστράτευσης – Ο “Οπλίτης-Πολίτης” και η ενεργός εφεδρεία

Ένα διαφορετικό μοντέλο στρατιωτικής θητείας, εφεδρείας και επιστράτευσης, περιέργαψε από την Πράγα ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, στο πλαίσιο της ελληνικής “Ατζέντας 2030”. Στον πυρήνα της νέας φιλοσοφίας βρίσκεται ο “Οπλίτης-Πολίτης”, με τον στρατεύσιμο και στη συνέχεια τον έφεδρο να αποκτούν ενεργότερο ρόλο στην άμυνα και να συνδέονται γεωγραφικά με τον τόπο καταγωγής ή μόνιμης κατοικίας τους. Παράλληλα, ο σχεδιασμός προβλέπει μεγαλύτερη έμφαση στην τεχνολογία, στην ταχεία επιχειρησιακή ετοιμότητα και στην ψηφιακή επιστράτευση. 

Διαβάστε: Μητσοτάκης: Silicon Valley και Stanford ο πρώτος σταθμός της πενθήμερης επίσκεψης του στις ΗΠΑ – Roundtable με 30 κορυφαίους θεσμικούς επενδυτές στη Νέα Υόρκη

Ο ρόλος του “Οπλίτη-Πολίτη”

Μιλώντας στο IISS Prague Defence Summit, στη συνεδρία για την επανεξέταση της στρατιωτικής κινητοποίησης στην Ευρώπη, ο Δημήτριος Χούπης ανέπτυξε τη λογική της “Ατζέντας 2030”. Βασική παραδοχή είναι ότι ένας αποκλειστικά επαγγελματικός στρατός, ακόμη και όταν διαθέτει υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και τεχνολογίας, δεν μπορεί εύκολα να εξασφαλίσει το ανθρώπινο δυναμικό που απαιτεί μια γενικευμένη σύγκρουση μεγάλης διάρκειας. Η επιστροφή του πολέμου υψηλής έντασης στην Ευρώπη και οι ταχύτατες τεχνολογικές αλλαγές επαναφέρουν επιλογές που αρκετά ευρωπαϊκά κράτη είχαν εγκαταλείψει τις τελευταίες δεκαετίες. Σύμφωνα με τη λογική που παρουσίασε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, μια χώρα πρέπει να μπορεί να διατηρεί πολεμικές επιχειρήσεις όχι μόνο για εβδομάδες αλλά για μήνες ή ακόμη και χρόνια, κάτι που απαιτεί ανθρώπινο δυναμικό, υποδομές, τεχνολογία και μια κοινωνία προετοιμασμένη για συνθήκες κινητοποίησης.

Οι επαγγελματικές Ένοπλες Δυνάμεις και οι στρατεύσιμοι, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, δεν έχουν ακριβώς την ίδια αποστολή. Οι επαγγελματικές δυνάμεις προορίζονται για συνεχή υψηλή ετοιμότητα και εκστρατευτικές επιχειρήσεις, ενώ οι στρατεύσιμοι αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για την υπεράσπιση της επικράτειας και τη γρήγορη ανάπτυξη μεγάλου αριθμού προσωπικού. Η κινητοποίηση αντιμετωπίζεται έτσι ως υπόθεση που ξεπερνά τα στενά στρατιωτικά όρια και αφορά συνολικά την κοινωνία. Ο κ. Χούπης συνέδεσε αυτή την αντίληψη με την αρχαιοελληνική έννοια του πολίτη που έχει παράλληλα ευθύνη για την υπεράσπιση της πόλης του, επικαλούμενος τον Όμηρο: “Ένας είναι ο καλύτερος οιωνός: να υπερασπίζεσαι την πατρίδα σου”.

Advertisement

Ο έφεδρος θα συνδέεται με τον τόπο καταγωγής ή κατοικίας

Σημαντική αλλαγή αφορά την ενεργό εφεδρεία. Το μοντέλο του “Οπλίτη-Πολίτη” προβλέπει γεωγραφική σύνδεση του στρατεύσιμου και αργότερα του εφέδρου με τον τόπο καταγωγής ή μόνιμης κατοικίας του. Η λογική είναι ότι ένας άνθρωπος που καλείται να υπερασπιστεί μια περιοχή την οποία γνωρίζει και με την οποία έχει προσωπικούς δεσμούς αντιμετωπίζει διαφορετικά την αποστολή του από έναν έφεδρο που τοποθετείται σε άγνωστο τόπο.

Παράλληλα αλλάζει και το περιεχόμενο της θητείας, με ιδιαίτερη αναφορά στη Generation Z. Στόχος είναι οι στρατεύσιμοι να έρχονται σε επαφή με σύγχρονα συστήματα και να αποκτούν τεχνολογικές δεξιότητες. Drones, Τεχνητή Νοημοσύνη, κυβερνοχώρος και σύγχρονα θανατηφόρα και μη θανατηφόρα συστήματα εντάσσονται σε αυτή τη φιλοσοφία, ώστε η στρατιωτική υπηρεσία να μην αποτελεί διακοπή της επαγγελματικής και τεχνολογικής εξέλιξης των νέων. Ο σχεδιασμός προβλέπει ακόμη ότι το 70% των στρατευσίμων θα μπορεί να φτάνει σε επίπεδο επιχειρησιακής ετοιμότητας μέσα στις πρώτες 14 εβδομάδες, περιορίζοντας τον χρόνο ανάμεσα στην εκπαίδευση και την πραγματική επιχειρησιακή αξιοποίηση.

Ψηφιακή επιστράτευση και εξειδικευμένοι πολίτες

Στη νέα προσέγγιση περιλαμβάνονται ψηφιακές πλατφόρμες ειδοποίησης στρατευσίμων και εφέδρων, εξατομικευμένη διαδικτυακή εκπαίδευση, ασφαλείς επικοινωνίες και κατανεμημένες δυνατότητες διοίκησης. Οι τεχνολογικές υποδομές θα πρέπει ταυτόχρονα να προστατεύονται από κυβερνοεπιθέσεις, ώστε το κράτος να μπορεί να διατηρεί την επικοινωνία και τη διοίκησή του ακόμη και σε συνθήκες ψηφιακής επίθεσης.

Ο Δημήτριος Χούπης αναφέρθηκε επίσης στο πιλοτικό πρόγραμμα στράτευσης γυναικών, με στόχο την επαγγελματική αξιοποίησή τους σε συγκεκριμένες ειδικότητες, καθώς και στη δυνατότητα αξιοποίησης εξειδικευμένων επαγγελματιών του ιδιωτικού τομέα. Κυβερνοασφάλεια, τηλεπικοινωνίες, ανάλυση δεδομένων και logistics είναι μεταξύ των πεδίων στα οποία απαιτείται ειδικό προσωπικό, με τη δυνατότητα δημιουργίας συμβατικών σχέσεων ήδη από την περίοδο της ειρήνης ώστε να υπάρχει διαθέσιμη δεξαμενή ανθρώπων σε περίπτωση κινητοποίησης.

Το μοντέλο της “ολικής άμυνας”

Η νέα φιλοσοφία επεκτείνεται στις πολιτικές υποδομές, καθώς σε έναν παρατεταμένο πόλεμο οι Ένοπλες Δυνάμεις εξαρτώνται από λιμάνια, δρόμους, σιδηροδρομικά δίκτυα, τηλεπικοινωνίες, βιομηχανίες και εφοδιαστικές αλυσίδες. Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα κατευθύνεται προς υποδομές διττής χρήσης, οι οποίες θα εξυπηρετούν πολιτικές ανάγκες σε περίοδο ειρήνης και θα μπορούν να αξιοποιούνται για στρατιωτική κινητοποίηση σε περίπτωση κρίσης.

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ έθεσε ως κρίσιμο χρονικό παράθυρο τα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια, εκτιμώντας ότι τα κράτη που θα συνδυάσουν τεχνολογία, ενεργό εφεδρεία, πολιτικές υποδομές και εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό θα διαθέτουν έως το 2035 πολύ ισχυρότερες δυνατότητες συνολικής αποτροπής. Αντίθετα, όσα παραμείνουν σε μοντέλα επιστράτευσης της εποχής του Ψυχρού Πολέμου κινδυνεύουν να διαθέτουν δυνάμεις μεγάλες αριθμητικά αλλά τεχνολογικά κατώτερες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Δημήτριος Χούπης, “η Γεωγραφία παράγει Ιστορία”.