SSIFF 2026: Ο Άιρα Σακς αναζητά την ομορφιά της ζωής στα χρόνια του AIDS

Η δεκαετία του ’80 ήταν μια εποχή γεμάτη απώλειες που όμως… την έκαναν τόσο ζωντανή. Με το «The Man I Love», που παρουσιάστηκε στο τμήμα Perlak του Φεστιβάλ Σαν Σεμπαστιάν, ο Άιρα Σακς επιστρέφει στη Νέα Υόρκη των τελευταίων χρόνων της δεκαετίας του 1980. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο Τζίμι Τζορτζ, ένας οροθετικός ηθοποιός της underground σκηνής, τον οποίο υποδύεται ο Ράμι Μάλεκ. Γύρω του, μια κοινότητα προσπαθεί να συνεχίσει να αγαπά, να δημιουργεί και να διεκδικεί τη χαρά μέσα στα πιο σκληρά χρόνια της κρίσης του AIDS.

Μιλώντας στον Gonzalo García Chasco για την επίσημη εφημερίδα του φεστιβάλ, ο δημιουργός των «Keep the Lights On» και «Passages» εξήγησε ότι η προσέγγισή του διαμορφώθηκε μέσα από κοινές αναμνήσεις με τον συνσεναριογράφο του, Μαουρίσιο Ζακαρίας. Οι δυο τους άρχισαν να συνεργάζονται πριν από δεκαπέντε χρόνια, έχοντας ως κοινό βίωμα τη ζωή στη Νέα Υόρκη εκείνης της περιόδου. «Και οι δύο είχαμε ζήσει, αγαπήσει και επιβιώσει σε εκείνη τη σκοτεινή εποχή», ανέφερε. Ωστόσο, οι αναμνήσεις τους είχαν περισσότερες αποχρώσεις από όσες επιτρέπει μια αποκλειστική σύνδεση της περιόδου με την αρρώστια και τον θάνατο. «Ήταν επίσης μια εποχή πάθους, σεξ, συλλογικής εμπειρίας και χορού».

Χρειάστηκαν χρόνια για να βρουν την ιστορία που θα μπορούσε να εκφράσει αυτή τη συνύπαρξη. Καθοριστική υπήρξε η παρακολούηση του «Van Gogh» του Μορίς Πιαλά, μιας ταινίας που μελετά τους τελευταίους μήνες της ζωής του ζωγράφου. Από εκεί υιοθέτησαν έναν τρόπο για να μιλήσουν για έναν άνθρωπο που πλησιάζει στο τέλος, αλλά εξακολουθεί να θέλει να γευτεί κάθε διαθέσιμη εμπειρία.

Στο «The Man I Love», η γνώση της επικείμενης απώλειας συνυπάρχει με την ερωτική επιθυμία. Η σχέση του Τζίμι με τον Βίνσεντ δημιουργεί χώρο για τρυφερότητα, σωματική επαφή και μια μορφή ελπίδας που αφορά τον χρόνο που έχουν ακόμη μπροστά τους.

Απαντώντας σε ερώτηση για τη λυτρωτική διάσταση μιας σκηνής χορού προς το τέλος της ταινίας, ο Σακς αναγνώρισε ότι το έργο απέκτησε για εκείνον έναν απροσδόκητα προσωπικό χαρακτήρα: «Νόμιζα ότι έκανα μια ταινία για ανθρώπους που είχα γνωρίσει, αλλά στην πραγματικότητα έκανα μια ταινία για τον εαυτό μου, για το πώς επέζησα», εξήγησε. Οι εμπειρίες εκείνης της εποχής εξακολουθούν να αποτελούν κομμάτι του. Η ταινία προέκυψε και από την ανάγκη να τους δώσει μορφή.

Αυτή η σύνδεση με τη μνήμη συναντά τον τρόπο με τον οποίο κινηματογραφεί την ιδιωτική ζωή. Ο Σακς αναζητά στιγμές που μοιάζουν να υπάρχουν μόνο για όσο διαρκούν, χειρονομίες και συναντήσεις που η κάμερα μπορεί να συγκρατήσει προτού χαθούν. «Η λέξη «εύθραυστος» αποδίδει καλύτερα την ομορφιά του κινηματογράφου», είπε. Για τον ίδιο, αυτή η ευθραυστότητα βρίσκεται στην ίδια την εικόνα, στη σχέση της με το φως, τον χρόνο και τα σώματα.

Η συζήτηση στάθηκε και στην επαναλαμβανόμενη παρουσία του κρεβατιού στις ταινίες του. Στο «The Man I Love», ο Τζίμι εμφανίζεται αρχικά σε ένα κρεβάτι, ενώ η γνωριμία του με τον Βίνσεντ συνδέεται με τη μεταφορά ενός καινούργιου στρώματος. Ο σκηνοθέτης παραδέχτηκε ότι δεν είχε σκεφτεί αυτή την παρατήρηση, αλλά αναγνώρισε τη σημασία της: μεγάλο μέρος της ζωής συμβαίνει στην κρεβατοκάμαρα. Περιέγραψε το κρεβάτι ως έναν καμβά πάνω στον οποίο εκτυλίσσονται γεγονότα και εκφράζονται τα σώματα. Είναι ένας χώρος βαθιάς οικειότητας, τόσο απέναντι σε έναν άλλον άνθρωπο όσο και απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.

Ο Σακς εξέφρασε, τέλος, την επιφύλαξή του απέναντι στον χαρακτηρισμό «queer κινηματογράφος». Όπως εξήγησε, παλαιότερα η συγκεκριμένη ταυτότητα του προσέφερε ενδυνάμωση και την αίσθηση ότι ανήκει σε μια κοινότητα, σήμερα, όμως, αισθάνεται ότι μπορεί να περιορίσει τον τρόπο με τον οποίο περιγράφονται η ζωή, οι εμπειρίες και η δουλειά του. Επισήμανε ότι δεν χρησιμοποιούμε με την ίδια ευκολία τον όρο «ετεροφυλόφιλος σκηνοθέτης» και εξέφρασε την ανησυχία ότι μια ταμπέλα μπορεί να μετατραπεί σε εργαλείο μάρκετινγκ, καθορίζοντας εκ των προτέρων σε ποιο κοινό απευθύνεται μια ταινία. Με το «The Man I Love», η επιθυμία του ήταν να μιλήσει για όσο περισσότερα πράγματα μπορούσε να χωρέσει αυτή η ιστορία: Για τον φόβο και την απώλεια, ασφαλώς, αλλά και για τη φιλία, το σεξ, τη δημιουργία και την ελευθερία, για όλα εκείνα που έκαναν τη ζωή πολύτιμη ακόμη και όταν το μέλλον της έμοιαζε ασφυκτικά περιορισμένο.

Πηγή: Η συνέντευξη του Άιρα Σακς στον Gonzalo García Chasco, στην επίσημη εφημερίδα του Φεστιβάλ Σαν Σεμπαστιάν, με τίτλο «Sachs: “Frágil es la palabra que mejor transmite la belleza del cine”».