Πώς η ατμοσφαιρική διαταραχή προκάλεσε ακραίες βροχές στο νησί (Χάρτες)

Ένα εξαιρετικά σπάνιο μετεωρολογικό φαινόμενο επηρέασε τον καιρό στην Κρήτη τις τελευταίες ημέρες, με αποτέλεσμα να καταγραφούν ιστορικά ύψη βροχόπτωσης. Η ατμοσφαιρική διαταραχή που έπληξε μεγάλο τμήμα της Ευρώπης και της Μεσογείου δημιούργησε συνθήκες που παγίδευσαν ψυχρές και υγρές αέριες μάζες πάνω από το νησί για πολλές συνεχόμενες ημέρες. 

Διαβάστε: Κολυδάς: Πότε ανεβαίνει και πότε πέφτει η θερμοκρασία – Η πρόγνωση έως τις 19 Οκτωβρίου

Η ασυνήθιστη ατμοσφαιρική κυκλοφορία που άλλαξε τον καιρό

Σύμφωνα με την ανάλυση του Meteo, το μετεωρολογικό σύστημα που επηρέασε την Κρήτη παρουσίασε χαρακτηριστικά εντελώς διαφορετικά από τα συνηθισμένα για την εποχή. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου δεκαημέρου του Σεπτεμβρίου και των πρώτων ημερών Οκτωβρίου, οι μετεωρολογικές συνθήκες στην περιοχή διαμορφώθηκαν με τρόπο που σπάνια παρατηρείται. Υπό φυσιολογικές συνθήκες αυτή την περίοδο, τα μετεωρολογικά συστήματα κινούνται από τον Ατλαντικό προς την ευρωπαϊκή ήπειρο, ακολουθώντας πορεία από δυτικά προς ανατολικά. Αυτή η τυπική διαδρομή των αερίων μαζών ευνοεί κυρίως τη Δυτική Ελλάδα, η οποία δέχεται τα υψηλότερα ύψη βροχής κατά τη συγκεκριμένη εποχή. Φέτος όμως το σκηνικό ήταν ριζικά διαφορετικό.

Το φαινόμενο της εκρηκτικής κυκλογένεσης στον Βόρειο Ατλαντικό

Στα τέλη Σεπτεμβρίου εκδηλώθηκε ένα σπάνιο μετεωρολογικό φαινόμενο στον Βόρειο Ατλαντικό, γνωστό ως εκρηκτική κυκλογένεση. Ένα βαρομετρικό χαμηλό ενισχύθηκε με εξαιρετικά γρήγορο ρυθμό, δημιουργώντας συνθήκες που άλλαξαν ριζικά την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η ταχεία εξέλιξη αυτού του συστήματος προκάλεσε έντονη μεταφορά θερμού αέρα προς τη Σκανδιναβία, ενώ ταυτόχρονα ενίσχυσε σημαντικά τον αντικυκλώνα πάνω από τη Βορειοανατολική Ευρώπη. Το αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία ενός έντονα κυματισμένου και επίμονου μοτίβου που μπλόκαρε την κανονική πορεία των μετεωρολογικών συστημάτων. Αυτή η διάταξη άνοιξε τον δρόμο για την κάθοδο ψυχρών αερίων μαζών από τη βορειοανατολική Ευρώπη προς τα Βαλκάνια και το Αιγαίο. Οι βροχοπτώσεις μετατοπίστηκαν από τη δυτική προς την ανατολική και νότια Ελλάδα, με την Κρήτη να δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Το αποκομμένο χαμηλό και η επιμονή του φαινομένου

Το κρισιμότερο στοιχείο αυτής της μετεωρολογικής κατάστασης ήταν η διάρκειά της. Η ατμοσφαιρική διαταραχή αποκόπηκε σταδιακά από το κύριο ρεύμα της κυκλοφορίας και σχημάτισε ένα αποκομμένο χαμηλό πάνω από τη Νοτιοανατολική Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Όταν συμβαίνει αυτό, ένα μετεωρολογικό σύστημα μπορεί να παραμείνει σχεδόν στάσιμο για πολλές ημέρες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, το αποκομμένο χαμηλό έμεινε για εκτεταμένο χρονικό διάστημα στην ευρύτερη περιοχή της Νοτιοανατολικής Μεσογείου. Οι υψηλές πιέσεις βορειότερα διατήρησαν μεγάλη διαφορά πίεσης και επίμονο βόρειο έως βορειοανατολικό ρεύμα πάνω από το Αιγαίο, με αποτέλεσμα τη συνεχή μεταφορά ψυχρών και υγρών αερίων μαζών προς την Κρήτη.

Πώς το Αιγαίο τροφοδότησε τις βροχές στην Κρήτη

Καθώς η ψυχρή αέρια μάζα διέσχιζε το ακόμη θερμό Αιγαίο, εμπλουτιζόταν με σημαντικές ποσότητες υγρασίας και γινόταν ολοένα πιο ασταθής. Η παρουσία του αποκομμένου χαμηλού ευνοούσε την ανοδική κίνηση του αέρα, ενώ όταν η βόρεια ροή έφθανε στην Κρήτη, η ανύψωσή της πάνω από τα ορεινά του νησιού ενίσχυε ακόμη περισσότερο τις βροχοπτώσεις. Αυτός ο συνδυασμός παραγόντων δημιούργησε ιδανικές συνθήκες για ακραία καιρικά φαινόμενα. Το Meteo επισημαίνει ότι παρόμοιες ατμοσφαιρικές διατάξεις έχουν προκαλέσει και στο παρελθόν εξαιρετικά υψηλές βροχοπτώσεις στο νησί.

Ιστορικό προηγούμενο: Oι κακοκαιρίες Χιόνη και Ωκεανίδα

Η επιστημονική ανάλυση των κακοκαιριών Χιόνη και Ωκεανίδα τον Φεβρουάριο του 2019 αποκάλυψε ότι και τότε ο συνδυασμός ισχυρών υψηλών πιέσεων πάνω από την Ευρώπη, χαμηλών πιέσεων νότια της Κρήτης και επίμονης ροής υγρών αερίων μαζών πάνω από το Νότιο Αιγαίο και το Κρητικό Πέλαγος προκάλεσε εξαιρετικά μεγάλα ύψη βροχής. Οι μετεωρολογικές συνθήκες που επικράτησαν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο παρουσίασαν αρκετές ομοιότητες με εκείνες του 2019, επιβεβαιώνοντας ότι συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές διατάξεις μπορούν να οδηγήσουν σε επαναλαμβανόμενα ακραία φαινόμενα στην περιοχή.

Τα εντυπωσιακά ύψη βροχόπτωσης που καταγράφηκαν

Τα συνολικά ύψη βροχής κατά το πεντήμερο από Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου έως Κυριακή 4 Οκτωβρίου ήταν εντυπωσιακά, όπως προκύπτει από τις μετρήσεις 70 μετεωρολογικών σταθμών της μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών στο νησί.

Τα πιο εντυπωσιακά στοιχεία καταγράφηκαν στις εξής περιοχές:

• Σαμαριά (θέση Ξυλόσκαλο): πάνω από 840 χιλιοστά βροχής
• Ανώγεια Ρεθύμνου: περισσότερα από 640 χιλιοστά
• Οροπέδιο Λασιθίου (Τζερμιάδο): 448 χιλιοστά συνολικά

Αυτά τα ύψη βροχόπτωσης θεωρούνται εξαιρετικά υψηλά για την εποχή και αποδεικνύουν την ένταση και την επιμονή του μετεωρολογικού φαινομένου που επηρέασε την Κρήτη. Ο καιρός στο νησί επηρεάστηκε δραματικά από αυτή την ασυνήθιστη ατμοσφαιρική κατάσταση, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς μεγάλης κλίμακας μετεωρολογικά συστήματα στην Ευρώπη μπορούν να επηρεάσουν τοπικά τον καιρό με δραματικό τρόπο.