Αορτικές παθήσεις: Πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση

 Η 19η Σεπτεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα Αορτικών Παθήσεων, αποτελεί μια σημαντική ευκαιρία ενημέρωσης για την υγεία της αορτής και τη σημασία της πρόληψης. Η αορτή είναι το μεγαλύτερο αγγείο του ανθρώπινου σώματος και μεταφέρει το αίμα από την καρδιά προς ολόκληρο τον οργανισμό. 

«Όπως συμβαίνει και με άλλες παθήσεις του καρδιαγγειακού συστήματος, η έγκαιρη αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου και η σωστή ιατρική παρακολούθηση μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της αγγειακής υγείας», επισημαίνει ο κ. Γεώργιος Τζαβέλλας, Αγγειοχειρουργός, Διευθυντής της Ε΄ Αγγειοχειρουργικής Κλινικής του Metropolitan General.

Ανεύρυσμα αορτής

«Μία από τις συχνότερες αορτικές παθήσεις είναι το ανεύρυσμα της κοιλιακής αορτής. Πρόκειται για μια διάταση (αύξηση της διαμέτρου) της αορτής, η οποία συνήθως εξελίσσεται σταδιακά και μπορεί να αναγνωριστεί έγκαιρα στο πλαίσιο του κατάλληλου προληπτικού ελέγχου.

Σε αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν το ανεύρυσμα είναι μικρό, δεν προκαλεί συμπτώματα και εντοπίζεται κατά τη διάρκεια ενός υπερηχογραφήματος ή άλλου απεικονιστικού ελέγχου. Σε πιο προχωρημένα στάδια, ιδιαίτερα όταν ένα ανεύρυσμα βρίσκεται σε διαδικασία ρήξης ή έχει ήδη υποστεί ρήξη, μπορεί να εμφανιστούν έντονο κοιλιακό άλγος ή πόνος στη μέση, σε συνδυασμό με υπόταση, έντονη αδυναμία, ζάλη ή και απώλεια των αισθήσεων. Πρόκειται για επείγουσα, απειλητική για τη ζωή κατάσταση που απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.

Η διάγνωση του ανευρύσματος σε πρώιμο στάδιο επιτρέπει στον αγγειοχειρουργό να εκτιμήσει το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του και να καθορίσει το κατάλληλο πρόγραμμα παρακολούθησης ή θεραπείας.

Το υπερηχογράφημα κοιλιακής αορτής αποτελεί μια απλή, ανώδυνη και αξιόπιστη εξέταση για την ανίχνευση ενός ανευρύσματος και, όταν υπάρχει σχετική ένδειξη, μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο προληπτικού ελέγχου μαζί με την αξονική ή την μαγνητική αγγειογραφία.

Αντίστοιχα, ανευρύσματα μπορούν να αναπτυχθούν και στο υπόλοιπο τμήμα της αορτής, όπως η ανιούσα αορτή, το αορτικό τόξο και η κατιούσα θωρακική αορτή», εξηγεί.

Ποιοι έχουν μεγαλύτερη ανάγκη ελέγχου;

Ορισμένοι παράγοντες συνδέονται με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης αορτικού ανευρύσματος. Η μεγαλύτερη ηλικία, το κάπνισμα, η αρτηριακή υπέρταση, η αθηροσκλήρωση και το οικογενειακό ιστορικό αποτελούν σημαντικούς παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη. Ασθενείς 65 ετών και άνω, ιδιαίτερα με ιστορικό καπνίσματος, πρέπει να υποβάλλονται σε προληπτικό υπερηχογραφικό έλεγχο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το οικογενειακό ιστορικό. Σε άτομα που έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με ανεύρυσμα αορτής, είναι χρήσιμο να συζητείται με τον θεράποντα ιατρό ο προληπτικός απεικονιστικός έλεγχος.

Οι παθήσεις της αορτής δεν περιορίζονται στα ανευρύσματα

«Το φάσμα των αορτικών παθήσεων είναι ευρύτερο και περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα οξέα αορτικά σύνδρομα, μια ομάδα καταστάσεων που περιλαμβάνει τον οξύ διαχωρισμό της αορτής, το ενδοτοιχωματικό αιμάτωμα και το διατιτραίνον αθηρωματικό έλκος. Στις καταστάσεις αυτές προκαλείται διαταραχή της ακεραιότητας του τοιχώματος της αορτής και η αντιμετώπισή τους απαιτεί άμεση και εξειδικευμένη ιατρική αξιολόγηση. 

Ο διαχωρισμός της αορτής, για παράδειγμα, μπορεί να εκδηλωθεί με αιφνίδιο και έντονο πόνο στο στήθος ή στην πλάτη. Ωστόσο, η κλινική εικόνα μπορεί να διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή, ανάλογα με την έκταση και την εντόπιση του διαχωρισμού. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν νευρολογικά συμπτώματα, καθώς και σημεία ισχαιμίας οργάνων, όπως του εντέρου ή των κάτω άκρων. Η αναγνώριση των συμπτωμάτων και η άμεση απεικονιστική διερεύνηση είναι ιδιαίτερα σημαντικές για την έγκαιρη διάγνωση και την κατάλληλη αντιμετώπιση», τονίζει ο ειδικός.

Σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές

Η αντιμετώπιση των αορτικών παθήσεων έχει εξελιχθεί σημαντικά. Ανάλογα με την πάθηση, το μέγεθος και τη μορφολογία της αορτικής βλάβης, καθώς και τη συνολική κατάσταση του ασθενούς, μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση, ανοικτή χειρουργική αποκατάσταση ή ενδαγγειακή θεραπεία.

«Οι σύγχρονες ελάχιστα επεμβατικές ενδαγγειακές τεχνικές έχουν διευρύνει σημαντικά τις θεραπευτικές δυνατότητες. Η αποκατάσταση ενός αορτικού ανευρύσματος μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω μικρών τομών στις μηροβουβωνικές περιοχές με την τοποθέτηση ειδικού ενδομοσχεύματος (stent-graft). 

Οι τεχνικές αυτές συμβάλλουν σημαντικά στη μείωση των ημερών νοσηλείας, καθώς και στην άμεση κινητοποίηση των ασθενών μετεγχειρητικά και επιστροφή τους στις καθημερινές δραστηριότητες. Η επιλογή της θεραπείας, ωστόσο, είναι εξατομικευμένη και βασίζεται στην ανατομία της αορτής, στα χαρακτηριστικά της πάθησης και στις ανάγκες του κάθε ασθενούς», αναφέρει.

Η πρόληψη είναι μέρος της φροντίδας της αορτής

Η Παγκόσμια Ημέρα Αορτικών Παθήσεων μας υπενθυμίζει τη σημασία της συνολικής αγγειακής φροντίδας. Η διακοπή του καπνίσματος, η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της χοληστερόλης, η σωματική δραστηριότητα και ένας κατάλληλα προγραμματισμένος προληπτικός έλεγχος μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της αγγειακής υγείας.

«Η σύγχρονη αγγειοχειρουργική διαθέτει σήμερα σημαντικές δυνατότητες τόσο στη διάγνωση όσο και στην αντιμετώπιση των αορτικών παθήσεων. Το σημαντικό είναι ο κάθε άνθρωπος να γνωρίζει τους παράγοντες κινδύνου που τον αφορούν και, σε συνεργασία με τον γιατρό του, να ακολουθεί τον κατάλληλο προληπτικό έλεγχο και θεραπεία.

Η ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αποτελούν τα σημαντικότερα βήματα για την προστασία της υγείας και την έγκαιρη αντιμετώπιση των αορτικών παθήσεων», καταλήγει ο κ. Τζαβέλλας.