Πώς κύλησε το πρώτο 24ωρο πολιτικής αστάθειας στα Στενά του Ορμούζ

Μερικές φορές, όλα μπορούν να αλλάξουν μέσα σε 24 ώρες. Την Παρασκευή 17 Απριλίου, υπήρχαν ενδείξεις ότι περισσότερα πλοία θα άρχιζαν να διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, καθώς η εκεχειρία ΗΠΑ–Ιράν πλησίαζε στη λήξη της. Την ίδια ημέρα, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποδεχόταν με ενθουσιασμό την ιρανική ανακοίνωση ότι τα Στενά του Ορμούζ ήταν «πλήρως ανοιχτά».

Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί είχε υπονοήσει μέσω ανάρτησής στην πλατφόρμα X, ότι τα Στενά θα άνοιγαν ξανά, προσθέτοντας ότι το Ιράν θα συντονίζει τις θαλάσσιες διαδρομές. Η ανάρτηση προκάλεσε πτώση 10% στην τιμή του αργού πετρελαίου μέσα σε λίγες ώρες, όμως στη συνέχεια θεωρήθηκε λανθασμένη, με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο Tasnim να επικρίνει τον Αραγτσί ότι δημιούργησε «διάφορες ασάφειες σχετικά με τους όρους διέλευσης, τις λεπτομέρειες και τους μηχανισμούς της».

Στη συνέχεια, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο αμερικανικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα συνεχιστεί «με πλήρη ισχύ» μέχρι να ολοκληρωθεί η «συμφωνία» με το Ιράν.

Ωστόσο, 24 ώρες αργότερα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) δήλωσαν ότι ξανάκλεισαν το θαλάσσιο πέρασμα, επικαλούμενοι τη συνέχιση του αμερικανικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.

«Η προσέγγιση στα Στενά του Ορμούζ θα θεωρείται συνεργασία με τον εχθρό και κάθε πλοίο που παραβιάζει θα στοχοποιείται», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους.

Διαβάστε επίσης: Η κυκλοφορία έχει παραλύσει στα Στενά του Ορμούζ – Κινητικότητα στο Ισλαμαμπάντ ενόψει των συνομιλιών του Ιράν με τις ΗΠΑ

Διπλωματικό αδιέξοδο και παρασκηνιακές διαβουλεύσεις

Μετά από μια σύντομη ελπίδα ότι μία από τις πιο πολυσύχναστες θαλάσσιες οδούς του κόσμου θα άνοιγε ξανά, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να συμφωνούν σε ελάχιστα, πέρα από το ότι –ίσως– είναι έτοιμες να συναντηθούν ξανά.

Το Σάββατο 18/4, ο ιρανικός στρατός επανέλαβε ότι οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων θα παραμείνουν αυστηρά περιορισμένες όσο συνεχίζεται ο αμερικανικός αποκλεισμός. Για να ενισχυθεί το μήνυμα, δύο πλοία δέχθηκαν πυρά περίπου 20 ναυτικά μίλια από τις ακτές του Ομάν, με ιρανικά ταχύπλοα να ευθύνονται για την πρώτη επίθεση, σύμφωνα με τον καπετάνιο του τάνκερ.

Παράλληλα, μια σπάνια δήλωση που αποδίδεται στον Ανώτατο Ηγέτη Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέφερε ότι «το γενναίο Ναυτικό του Ιράν είναι έτοιμο να κάνει τους εχθρούς να γευτούν την πικρία νέων ηττών». Ο Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια εδώ και έξι εβδομάδες, αφότου επιλέχθηκε να διαδεχθεί τον πατέρα του, Αλί Χαμενεΐ .

Ο Τραμπ επέμεινε το Σάββατο ότι οι συνομιλίες με το Ιράν πηγαίνουν πολύ καλά, αλλά ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να υποχωρήσουν σε εκβιασμούς. Το ισχυρό Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν δήλωσε ότι η Τεχεράνη εξετάζει «νέες προτάσεις» των ΗΠΑ, αλλά δεν έχει απαντήσει ακόμη.

Πέρα από το ζήτημα της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαφωνούν έντονα για την παράδοση και απομάκρυνση του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, καθώς και για τη συνέχιση του πυρηνικού του προγράμματος.

Το μέλλον της εκεχειρίας και το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης

Εν τω μεταξύ, η εκεχειρία λήγει σε τρεις μέρες. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν γνωρίζει αν θα παραταθεί.

«Ίσως να μην την παρατείνω, οπότε θα υπάρξει αποκλεισμός και δυστυχώς θα χρειαστεί να ξαναρχίσουμε τους βομβαρδισμούς», είπε την Παρασκευή ο Αμερικανός πρόεδρος.

Το ιρανικό καθεστώς δεν φαίνεται διατεθειμένο να συμβιβαστεί. Ο ανώτερος στρατιωτικός αξιωματούχος, στρατηγός Μοχάμεντ Νάκντι, δήλωσε το Σάββατο ότι «αν ξεκινήσει ξανά ο πόλεμος, θα χρησιμοποιήσουμε πυραύλους των οποίων η ημερομηνία παραγωγής είναι το 2026».

«Μπορούμε να σταματήσουμε την παραγωγή πετρελαίου, αλλά δεν θέλαμε να προκαλέσουμε αναταραχή στον κόσμο, γι’ αυτό ενεργήσαμε με υπομονή», είπε.

Αν και ιρανικές πηγές ανέφεραν στο CNN ότι αναμενόταν ένας δεύτερος γύρος συνομιλιών την επόμενη εβδομάδα, οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη επιβεβαιώσει δημόσια τα σχέδιά τους, καθώς η εκεχειρία πλησιάζει στη λήξη της στις 21 Απριλίου.

Υπάρχουν πάντως ενδείξεις έντονων παρασκηνιακών διεργασιών. Στην Ουάσιγκτον, το απόγευμα του Σαββάτου, ανώτατοι Αμερικανοί αξιωματούχοι έφτασαν στον Λευκό Οίκο, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, ο διευθυντής της CIA Τζον Ράτκλιφ και ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων.

Πηγή: CNN